ĐỊNH NGHĨA

Trầm cảm (Rối loạn trầm cảm điển hình) là rối loạn cảm xúc phổ biến nhưng nghiêm trọng. Nó gây ra những triệu chứng nặng nề và tác động đến việc bạn cảm thấy như thế nào, suy nghĩ ra sao, giải quyết các công việc hàng ngày ví dụ như: ngủ, ăn, làm việc. Để chẩn đoán trầm cảm, triệu chứng đòi hỏi phải kéo dài ít nhất 2 tuần.

Một vài hình thái của trầm cảm có sự khác nhau chút ít, hoặc chúng có thể tiến triển dưới một hoàn cảnh cụ thể, ví dụ như:

  • Rối loạn trầm cảm dai dẳng (cũng được gọi là loạn khí sắc) là khí sắc trầm kéo dài ít nhất 2 năm. Một người được chẩn đoán rối loạn trầm cảm dai dẳng có thể có những giai đoạn trầm cảm điển hình cùng với các giai đoạn ít các triệu chứng nghiêm trọng, nhưng các triệu chứng phải kéo dài ít nhất 2 năm để cân nhắc tới rối loạn trầm cảm dai dẳng.
  • Trầm cảm thời kì sinh nở: nghiêm trọng hơn nhiều so với “buồn sau sinh (baby blues)” (các triệu chứng trầm cảm và lo âu nhẹ, đặc biệt là các triệu chứng rõ ràng trong khoảng 2 tuần sau sinh) mà nhiều phụ nữ trải qua sau khi sinh nở. Những người phụ nữ có trầm cảm thời kì sinh nở này thường trải qua trầm cảm điển hình trong quá trình mang thai hoặc sau khi sinh nở (trầm cảm sau sinh). Cảm giác buồn, lo lắng và kiệt quệ cực độ đi cùng với trầm cảm thời kì sinh nở này có thể khiến cho những bà mẹ mới này cảm thấy khó khăn trong việc hoàn thành các hoạt động hằng ngày để chăm sóc bản thân họ và cho đứa bé trong bụng.
  • Trầm cảm loạn thần thường xảy ra khi một người có trầm cảm nặng cộng với một vài triệu chứng loạn thần, ví dụ như có các niềm tin không thể đả thông (hoang tưởng) hay nghe hoặc nhìn thấy những thứ mà người khác không thể nghe hoặc nhìn thấy (ảo giác). Các triệu chứng loạn thần này thường có diện mạo mang nét trầm cảm, ví dụ như hoang tưởng bị tội, nghèo nàn hoặc bệnh tật.
  • Rối loạn khí sắc theo mùa được đặc trưng bởi sự khởi phát trầm cảm trong những tháng mùa đông, khi mà có ít ánh sáng mặt trời. Trầm cảm này thường tốt hơn trong mùa xuân và mùa hè. Trầm cảm mùa đông, đặc biệt là cùng với ít tiếp xúc xã hội, ngủ nhiều, tăng cân, có thể dự đoán được rối loạn khí sắc theo mùa sẽ quay trở lại hàng năm.
  • Rối loạn lưỡng cực là khác với trầm cảm, nhưng vẫn được liệt kê trong danh sách này là bởi một người được chẩn đoán rối loạn lưỡng cực vẫn có thể trải qua một giai đoạn khí sắc trầm đáp ứng đủ tiêu chuẩn cho một giai đoạn trầm cảm điển hình (được gọi là trầm cảm lưỡng cực). Nhưng một người với rối loạn lưỡng cực có thể trải qua khí sắc tăng rất cao hay cáu gắt – được gọi là “hưng cảm” hoặc một thể ít nghiêm trọng hơn là “hưng cảm nhẹ”.

DẤU HIỆU VÀ TRIỆU CHỨNG

Nếu bận trải qua một vài các dấu hiệu hoặc triệu chứng sau hầu hết trong ngày, hầu hết mọi ngày, ít nhất 2 tuần, bạn có thể đang mắc trầm cảm:

  • Buồn dai dẳng, lo âu, hoặc cảm xúc “trống rỗng”
  • Cảm giác tuyệt vọng, bi quan
  • Dễ cáu gắt
  • Cảm giác tội lỗi, không xứng đáng, vô dụng
  • Mất hào hứng và hân hoan trong các thói quen và hoạt động
  • Giảm năng lượng hoặc mệt mỏi
  • Di chuyển hoặc nói chậm
  • Cảm giác bồn chồn và khó ngồi yên
  • Khó khăn trong việc tập trung, ghi nhớ và ra quyết định
  • Khó ngủ, dậy sớm vào buổi sáng, hoặc ngủ quá nhiều
  • Thay đổi sự ngon miệng và/hoặc thay đổi cân nặng
  • Nghĩ về cái chết hoặc tự sát, hoặc toan tự sát.
  • Nhức hoặc đau, đau đầu, chuột rút, hoặc các vấn đề về tiêu hóa mặc dù không có nguyên nhân thực thể và/hoặc không thuyên giảm khi được điều trị.

Không phải tất cả mọi người khi trầm đều trải qua tất cả các triệu chứng. Một vài người chỉ trải qua một vài triệu chứng trong khi những người khác lại có nhiều triệu chứng hơn. Cần thiết khi thêm vào một vài triệu chứng dai dẳng vào khí sắc trầm để đưa ra một chẩn đoán trầm cảm điển hình, nhưng những người chỉ với một vài triệu chứng (nhưng rất khó chịu) có thể tốt trong việc điều trị cho bệnh cảnh trầm cảm ẩn của họ. Mức độ và tần suất các triệu chứng và chúng sẽ kéo dài bao lâu thì phụ thuộc nhiều vào mỗi cá thể và bệnh lý cụ thể của họ. Các triệu chứng có thể khác nhau phụ thuộc vào giai đoạn bệnh.

YẾU TỐ NGUY CƠ

Trầm cảm là một trong các rối loạn tâm thần phổ biến nhất ở Mỹ. Nghiên cứu hiện tại gợi ý rằng trầm cảm gây ra bởi sự phối hợp của cả gen, yếu tố sinh học, môi trường và các yếu tố tâm thần.

Trầm cảm có thể xuất hiện ở bất kì lứa tuổi nào, nhưng thường khởi phát ở lứa tuổi trưởng thành. Trầm cảm bây giờ có thể được nhận ra ở trẻ nhỏ và trẻ vị thành niên, mặc dù đôi khi triệu chứng nổi bật lên là dễ cáu gắt hơn là khí sắc trầm. Nhiều rối loạn cảm xúc và lo âu mãn tính ở người trưởng thành bắt đầu bằng lo âu mức độ cao ở trẻ nhỏ.

Trầm cảm, đặc biệt là lứa tuổi trung niên hoặc chớm già, có thể đồng xuất hiện với các bệnh lý cơ thể nghiêm trọng khác, ví dụ như đái tháo đường, bệnh tim, parkinson. Các tình trạng này thường tồi tệ hơn khi có trầm cảm. Mội vài thuốc sử dụng cho các bệnh lý cơ thể có thể gây ra các tác dụng phụ góp phần vào trầm cảm. Một bác sĩ có kinh nghiệm trong việc điều trị các bệnh lý phức tạp này có thể giúp đưa ra chiến lược tốt nhất.

Yếu tố nguy cơ bao gồm:

  • Tiền sử bản thân hoặc gia đình có trầm cảm
  • Các thay đổi trong cuộc sống, sang chấn, stress
  • Bệnh lý cơ thể hoặc thuốc.

ĐIỀU TRỊ

Trầm cảm, thậm chí là cả trong các trường hợp nghiêm trọng, có thể chữa trị. Chữa trị càng sớm, hiệu quả càng cao. Trầm cảm thường được điều trị bằng thuốc, liệu pháp tâm lý, hoặc phối hợp cả 2. Nếu các phương pháp này không làm giảm được triệu chứng, Sốc điện hoặc các biện pháp kích thích não khác là lựa chọn.

Thuốc

Thuốc chống trầm cảm là thuốc để điều trị trầm cảm. Chúng có thể giúp cải thiện việc bộ não bạn sử dụng các chất dẫn truyền để điều chỉnh cảm xúc hoặc stress. Bạn có thể cần thử một vài thuốc chống trầm cảm trước khi tìm ra được thuốc nào thực sự cải thiện triệu chứng của bạn và có thể kiểm soát các tác dụng phụ. Một liệu thuốc đã từng giúp bạn hoặc gia đình bạn trong việc cải thiện bệnh nên được cân nhắc dùng tiếp.

Thuốc chống trầm cảm cần tới 2-4 tuần để có hiệu quả, và thường là, các triệu chứng như là giấc ngủ, sự ngon miệng, và sự tập trung được cải thiện trước khi khí sắc được nâng lên, vì vậy hãy cho thuốc cơ hội trước khi kết luận về hiệu quả của chúng. Nếu bạn bắt đầu sử dụng thuốc chống trầm cảm, không nên dừng thuốc mà không có sự trợ giúp từ bác sĩ. Đôi khi, nhiều người dùng thuốc chống trầm cảm cảm thấy tốt hơn và sau đó dừng lại thì trầm cảm lại quay trở lại. Khi bạn và bác sĩ của bạn quyết định khi nào dừng thuốc, thường là sau 6-12 tháng, bác sĩ sẽ giúp bạn giảm leieuf từ từ và an toàn. Dừng thuốc đột ngột có thể gây nên trạng thái cai thuốc.

Ghi nhớ: trong một vài trường hợp, trẻ nhỏ, trẻ vị thành niên và trẻ lớn dưới 25 tuổi có thể trải nghiệm việc tăng ý nghĩ hoặc hành vi tự sát khi sử dụng thuốc chống trầm cảm, đặc biệt là trong những tuần đầu sau khi bắt đầu sử dụng hoặc là khi liều lượng thay đổi. Cảnh báo đến từ FDA cũng nói rằng những bệnh nhân ở mọi lứa tuổi khi sử dụng thuốc chống trầm cảm cần được để ý một cách chặt chẽ, đặc biệt là trong những tuần đầu điều trị

Nếu bạn đang cân nhăc sử dụng thuốc chống trầm cảm và bạn đang mang thai, hoặc lập kế hoạch mang thai, hoặc nuôi trẻ bằng sữa, hãy nói chuyện với bác sĩ của bạn về các nguy cơ ảnh hưởng tới bạn và đứa trẻ chưa sinh hoặc đang được chăm sóc của bạn.

Bạn có thể nghe về thảo dược là St. John’wort. Mặc dù đó là sản phẩm thuộc hàng top bán chạy, FDA không phê chuẩn cho nó là thuốc không cần kê toa hoặc thuốc điều trị trầm cảm, và có nhiều điều đáng lo ngại về tính an toàn (nó không nên dùng kết hợp với bất kì thuốc được kê đơn nào) và tính hiệu quả của nó. Không nên dùng St. John’s wort trước khi nói chuyện với người chăm sóc sức khỏe của bạn. Các sản phẩm tự nhiên khác, bao gồm omega 3 và S-adenosylmethionine, vẫn chưa được nghiên cứu đầy đủ nhưng vẫn không được chứng minh về tính an tooàn và hiệu quả khi sử dụng thường ngày. Để tham khảo nhiều thông tin hơn về thảo dược và các nghiên cứu, ghé thăm website của National Center for Complementary and Integrative Health.

Liệu pháp tâm lý.

Một vài liệu pháp tâm lý (còn được gọi là liệu pháp nói chuyện) có thể giúp bệnh nhân trầm cảm. Một ví dụ dựa trên bằng chứng khi điều trị trầm cảm là liệu pháp nhận thức hành vi, liệu pháp mối quan hệ giữa các cá nhân với nhau, liệu pháp giải quyết vấn đề.

Liệu pháp kích thích não

Nếu thuốc không làm giảm các triệu chứng của bệnh trầm cảm, liệu pháp điện (ECT) có thể là một lựa chọn để Dùng. Dựa trên các nghiên cứu mới nhất:

  • ECT có thể giảm triệu chứng cho những người bị trầm cảm nặng đã không thể đáp ứng với phương pháp điều trị khác.
  • Liệu pháp có thể là một phương thức điều trị hiệu quả cho bệnh trầm cảm. Trong một số trường hợp nghiêm trọng đòi hỏi đáp ứng nhan hoặc thuốc có thể không an toàn, ECT thậm chí có thể là một can thiệp first-line.
  • Thủ thuật này được thực hiện nội trú, từng được kiểm soát chặt chẽ, ngày nay ECT thường được thực hiện trên cơ sở ngoại trú. Việc điều trị bao gồm một loạt các phiên, thường ba lần một tuần, trong 2-4 tuần.
  • ECT có thể gây ra một số tác dụng phụ, trong đó có sự nhầm lẫn, mất phương hướng, và mất trí nhớ. Thông thường, những tác dụng phụ thường là ngắn hạn, nhưng đôi khi các vấn đề bộ nhớ có thể kéo dài, đặc biệt là trong các tháng trong khoảng thời gian của quá trình điều trị. Những tiến bộ trong các thiết bị và phương pháp ECT đã làm ECT hiện đại trở nên an toàn và hiệu quả đối với đại đa số các bệnh nhân. Nói chuyện với bác sĩ của bạn và chắc chắn rằng bạn hiểu những lợi ích và rủi ro của việc điều trị trước khi đưa ra sự đồng ý của bạn để dùng ECT.
  • ECT không gây đau đớn, và bạn không thể cảm nhận được xung điện. Trước khi bắt đầu ECT, một bệnh nhân được đặt dưới gây mê ngắn và được dùng một thuốc giãn cơ. Trong vòng một giờ sau khi buổi điều trị, mà chỉ mất một vài phút, bệnh nhân tỉnh táo.

Gần đây, các phương thức được giới thiệu khác của liệu pháp kích thích não được sử dụng để điều trị trầm cảm thuốc kháng bao gồm kích thích xuyên sọ từ lặp lại (rTMS) và kích thích dây thần kinh phế vị (VNS).

Nếu bạn nghĩ rằng bạn có thể bị trầm cảm, hãy bắt đầu bằng cách gặp bác sĩ hoặc người chăm sóc sức khỏe của bạn. Đây có thể là người ở tuyến chăm sóc ban đầu hoặc một nhà cung cấp dịch vụ y tế về chẩn đoán và điều trị các bệnh tâm thần. Truy cập vào NIMH Find Help for Mental Illnesses nếu bạn không chắc chắn bắt đầu từ đâu.

Ngoài điều trị: Những điều bạn có thể làm

Dưới đây là những lời khuyên khác có thể giúp bạn hay người thân trong điều trị trầm cảm:

  • Hãy thử năng động và tập thể dục.
  • Thiết lập mục tiêu thực tế cho chính mình.
  • Hãy cố gắng dành nhiều thời gian với những người khác và tâm sự với một người bạn hoặc người thân mà bạn cảm thấy đáng tin cậy.
  • Cố gắng không để cô lập bản thân, và để người khác giúp bạn.
  • Kì vọng tâm trạng của bạn cải thiện dần dần, không phải ngay lập tức.
  • Trì hoãn các quyết định quan trọng, chẳng hạn như kết hôn hoặc ly hôn, hoặc thay đổi công việc cho đến khi bạn cảm thấy tốt hơn. Thảo luận về các quyết định với những người khác biết rõ bạn và có một cái nhìn khách quan hơn về tình hình của bạn.
  • Tiếp tục giáo dục bản thân về bệnh trầm cảm.

CHÚ Ý: BẠN CÓ THỂ TỰ ĐÁNH GIÁ VỚI PHIÊN BẢN TỰ ĐỘNG TRÊN WEB TRONG MỤC TRẮC NGHIỆM TỰ ĐÁNH GIÁ.

Trong bảng này gồm 21 đề mục được đánh số từ 1 đến 21, ở mỗi đề mục có ghi một số câu phát biểu. Trong mỗi một đề mục hãy chọn ra một câu mô tả gần giống nhất tình trạng mà bạn cảm thấy trong 1 tuần trở lại đây, kể cả ngày hôm nay. Khoanh tròn vào con số bên trái câu phát biểu mà bạn đã chọn. Hãy đừng bỏ sót đề mục nào!

1. Buồn chán

 
 
 
 

2. Bi quan về tương lai

 
 
 
 

3. Thất bại trong quá khứ

 
 
 
 

4. Mất hứng thú

 
 
 
 

5. Cảm thấy tội lỗi

 
 
 
 

6. Cảm thấy bị trừng phạt

 
 
 
 

7. Sự tự tin

 
 
 
 

8. Chỉ trích bản thân

 
 
 
 

9. Ý tưởng tự sát

 
 
 
 

10. Khóc

 
 
 
 

11. Bồn chồn

 
 
 
 

12. Mất hứng thú

 
 
 
 

13. Khó quyết định

 
 
 
 

14. Cảm thấy vô dụng

 
 
 
 

15. Giảm năng lượng

 
 
 
 

16. Thay đổi giấc ngủ

 
 
 
 
 
 
 

17. Dễ cáu

 
 
 
 

18. Thay đổi ngon miệng

 
 
 
 
 
 
 

19. Khó tập trung

 
 
 
 

20. Mệt mỏi

 
 
 
 

21. Mất hứng thú tình dục

 
 
 
 

Question 1 of 21

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *